Ds. R. van de Kamp (Roel van de Kamp) ging 23 keer voor in de Hersteld Hervormde
Gemeente Ouddorp (Hersteld Hervormde Kerk, HHK), het laatst op
woensdag 18 november 2026. Hieronder staan alle preekbeurten in Ouddorp.
In deze preken zijn samen 36
feitelijke fouten gevonden.
Fouten in preken van Ds. R. van de Kamp
36
Elke fout is grondig nagelopen en onderbouwd met een bron: de
Statenvertaling voor bijbelteksten, gangbare naslagwerken voor andere feiten.
De predikant zegt dat het Romeinse Rijk om twee redenen ten onder ging: abortus en euthanasie.
Wat wel klopt
Historici zien de val van het West-Romeinse Rijk (476 n.Chr.) als het gevolg van een samenspel van oorzaken: binnenvallen van Germaanse volken en de Hunnen, politieke instabiliteit en burgeroorlogen, financiële en economische problemen, en de splitsing tussen West en Oost. Abortus en euthanasie staan in de vakliteratuur niet als oorzaken genoemd. Abortus, het te vondeling leggen van kinderen en zelfdoding waren bovendien al gangbaar in de tijd dat Rome opkwam en op het hoogtepunt van zijn macht stond. Het Oost-Romeinse Rijk bestond nog tot 1453.
Bron
Peter Heather, The Fall of the Roman Empire: A New History (2005); Bryan Ward-Perkins, The Fall of Rome and the End of Civilization (2005); Alexander Demandt, Der Fall Roms (1984), dat ruim 200 voorgestelde oorzaken inventariseert
“Wij kunnen Christus niet diep genoeg in het vlees trekken.”
Bewering
De predikant schrijft de uitspraak 'Wij kunnen Christus niet diep genoeg in het vlees trekken' toe aan dr. Kohlbrugge.
Wat wel klopt
Deze uitspraak wordt gewoonlijk toegeschreven aan Maarten Luther ('Man kann Christus nicht tief genug ins Fleisch ziehen'). Kohlbrugge benadrukte hetzelfde punt en haalde dit gedachtegoed aan, maar hij is niet de oorspronkelijke bron.
Bron
Maarten Luther, preek uit de Kirchenpostille (Weimarer Ausgabe 10/I,1); zo aangehaald in de gangbare literatuur over Luthers christologie
De predikant zegt dat de leeftijd van de kreupele man bij de Schone Poort in Handelingen 3 wordt vermeld.
Wat wel klopt
Handelingen 3 noemt geen leeftijd. Die staat pas in het vervolg van het verhaal, in Handelingen 4:22: 'Want de mens was meer dan veertig jaren oud, aan denwelken dit teken der genezing geschied was.'
De predikant zegt dat er pas een pad door de Rode Zee ontstond op het moment dat de Israëlieten een stap zetten.
Wat wel klopt
Volgens Exodus werd de zee eerst gescheiden. Mozes strekte zijn hand uit en 'de HEERE dreef de zee weg door een sterken oostenwind, den gansen nacht'. Daarna 'gingen de kinderen Israëls in het midden der zee op het droge'. Het beeld van een pad dat pas bij de eerste stap ontstaat, komt uit latere joodse traditie (de midrasj over Nachson) en staat niet in de Bijbeltekst.
De predikant zegt dat de legende van Philemon en Baucis zich in Lystra afspeelde en dat Jupiter en Mercurius die stad verwoestten.
Wat wel klopt
Ovidius situeert het verhaal in de heuvels van Frygië en noemt Lystra nergens. De straf bestaat uit een overstroming van de omgeving, die in een moeras verandert. Dat het verhaal verband houdt met Handelingen 14 is een suggestie van latere uitleggers, geen gegeven uit de legende zelf.
De predikant zegt dat Philemon en Baucis volgens de legende een prachtig kasteel kregen om hun laatste dagen in te wonen.
Wat wel klopt
Bij Ovidius verandert hun hut in een tempel met marmeren zuilen en een gouden dak. Philemon en Baucis worden de priesters van die tempel en bij hun dood veranderen ze in een eik en een linde.
De predikant zegt dat alle mensen die in het Nieuwe Testament naar de Heere Jezus toegingen, met lichamelijke klachten kwamen.
Wat wel klopt
Velen kwamen voor genezing, maar niet iedereen. Nicodemus kwam 's nachts met een vraag over het Koninkrijk Gods. De rijke jongeling vroeg wat hij moest doen om het eeuwige leven te hebben. Een man uit de schare vroeg Jezus om een erfeniskwestie te beslechten.
Bron
Statenvertaling, Johannes 3:1-2: "En er was een mens uit de Farizeën, wiens naam was Nicodemus, een overste der Joden. Deze kwam des nachts tot Jezus"; Mattheüs 19:16: "Goede Meester! wat goed zal ik doen, opdat ik het eeuwige leven hebbe?"; Lukas 12:13: "Meester, zeg mijn broeder, dat hij de erfenis met mij dele."
De predikant zegt dat er twee cherubs werden gesteld om de toegang tot het paradijs te bewaken.
Wat wel klopt
De Bijbel noemt geen aantal. Genesis 3:24 zegt alleen dat God 'cherubim' stelde, een meervoud zonder getal: 'en Hij stelde cherubim ten oosten van den hof van Eden, en een vlammig lemmer eens zwaards, dat zich omkeerde, om te bewaren den weg van den boom des levens.' Het aantal twee komt waarschijnlijk van de twee cherubs op het verzoendeksel (Exodus 25:18), maar dat staat niet in Genesis 3.
“Barmhartig, dat betekent letterlijk een brandend hart.”
Bewering
De predikant zegt dat 'barmhartig' letterlijk 'een brandend hart' betekent.
Wat wel klopt
'Barmhartig' (Middelnederlands 'barmhertich') heeft niets met 'branden' te maken. Het woord gaat terug op een vorm die verwant is aan 'arm' en 'ontfermen', namelijk 'een hart hebben voor de armen'. Het is een vertaling naar het voorbeeld van het Latijnse 'misericors' (misereri, 'zich erbarmen' + cor, 'hart'); vergelijk Gotisch 'armahairts'.
Bron
Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (Philippa e.a.), lemma 'barmhartig', via etymologiebank.nl
De predikant zegt dat de discipelen aan Jezus vroegen: 'Meester leer ons bidden, want wij weten niet te bidden zoals het behoort.'
Wat wel klopt
De discipelen vroegen alleen: 'Heere, leer ons bidden, gelijk ook Johannes zijn discipelen geleerd heeft' (Lukas 11:1). De woorden 'want wij weten niet wat wij bidden zullen, gelijk het behoort' zijn van de apostel Paulus in Romeinen 8:26, niet van de discipelen.
De predikant zegt dat Daniël de proef van tien dagen aan Aspenas, de overste der kamerlingen, vroeg en dat Aspenas die toestond (zo ook om 1:00:07 en 1:04:22).
Wat wel klopt
Volgens Daniël 1 weigerde de overste der kamerlingen (Aspenas) uit angst voor de koning. Daarna vroeg Daniël de proef van tien dagen aan Melzar, die door de overste der kamerlingen over hem was aangesteld, en Melzar stond haar toe: 'Toen zeide Daniël tot Melzar, die de overste der kamerlingen gesteld had over Daniël, Hananja, Misaël en Azarja: Beproef toch uw knechten tien dagen lang' (vers 11-12); 'Toen hoorde hij hen in deze zake, en hij beproefde hen tien dagen' (vers 14); 'Toen geschiedde het, dat Melzar de stukken hunner spijze wegnam' (vers 16).
“Als u beseft dat 80% van de inwoners van Israël is gewoon seculier.”
Bewering
De predikant zegt dat 80% van de inwoners van Israël seculier is, 10% orthodox of ultra-orthodox, en de overige 10% messiasbelijdend of van een andere godsdienst.
Wat wel klopt
Ongeveer 73% van de inwoners van Israël is Joods en ongeveer 21% Arabisch, vooral moslims. Van de Joodse Israëli's noemt zo'n 40-45% zich seculier (hiloni). Ongeveer 20-30% is traditioneel (masorti), ongeveer 10% religieus (dati) en ongeveer 10-13% ultra-orthodox (haredi). Messiasbelijdende Joden zijn een heel kleine groep, ver onder 1%. Het cijfer van 80% seculier klopt dus niet.
Bron
Pew Research Center, 'Israel's Religiously Divided Society' (2016); Israëlisch Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Statistical Abstract of Israel
De predikant zegt dat het Griekse 'sophos' waarheid betekent, en dat een filosoof dus iemand is die van de waarheid houdt.
Wat wel klopt
'Sophia' betekent wijsheid en 'sophos' betekent wijs. 'Philosophia' betekent dus 'liefde tot de wijsheid' en een filosoof is een 'liefhebber van wijsheid'. Het Griekse woord voor waarheid is 'alètheia'.
“In de Nederlandse geloofsbeleiding zit artikel 5.”
Bewering
De predikant zegt dat de uitspraak dat alle mensen leugenaars zijn in artikel 5 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis staat.
Wat wel klopt
Deze uitspraak staat in artikel 7, over de volkomenheid van de Heilige Schrift: 'dewijl alle mensen uit zichzelf leugenaars zijn'. Artikel 5 gaat over het gezag van de Heilige Schrift.
Bron
Nederlandse Geloofsbelijdenis, artikel 7 (vgl. Psalm 116:11; Romeinen 3:4)
“Hij preest degene van Berea die het woord met alle toegenegenheid ontvingen.”
Bewering
De predikant zegt dat Paulus de Bereeërs prees omdat zij het woord met alle toegenegenheid ontvingen en de Schriften onderzochten.
Wat wel klopt
In Handelingen 17:11 is het de verteller (Lukas) die zegt dat de Bereeërs 'edeler' waren. Het staat er ook als iets wat zij zelf deden ('onderzoekende dagelijks de Schriften'), niet als een aansporing van Paulus.
De predikant zegt dat het Griekse woord kurios 'koning der koningen' betekent.
Wat wel klopt
Kurios betekent 'heer', 'meester' of 'eigenaar'. In de Septuaginta wordt het ook gebruikt voor de Godsnaam JHWH. 'Koning der koningen' is in het Grieks een andere uitdrukking: basileus basileōn (Openbaring 17:14; 19:16).
Bron
Bauer/Danker, Greek-English Lexicon of the New Testament (BDAG), s.v. κύριος; Openbaring 19:16
De predikant zegt dat Paulus bij zijn bekering van zijn paard viel.
Wat wel klopt
In alle drie de verslagen van Handelingen valt Saulus 'op de aarde' of 'ter aarde'. Een paard wordt nergens genoemd. Het paard komt uit de latere kunst- en preektraditie.
“Maar sommige delen van het paaslam dat geslacht werd...”
Bewering
De predikant zegt dat het paaslam werd verdeeld: de beste delen voor de HEERE, een deel voor de priester en de rest voor de offeraar en zijn gezin.
Wat wel klopt
Het paaslam werd in zijn geheel geroosterd en helemaal door het huisgezin gegeten. Wat overbleef werd verbrand. De priester kreeg er geen deel van. De verdeling tussen God, priester en offeraar hoort bij het vredeoffer.
Bron
Exodus 12:8-10 en 12:46; Deuteronomium 16:5-7; voor het vredeoffer Leviticus 3 en 7:28-34
De predikant zegt dat de tenten van Kedar van dierenvellen gemaakt zijn, die zwart worden door de zon.
Wat wel klopt
Die tenten zijn geweven van zwart geitenhaar. De zwarte kleur is de natuurlijke kleur van dat haar en komt niet van de zon. De bedoeïenen noemen hun tent daarom 'beit al-sha'ar', dat wil zeggen 'huis van haar'.
Bron
Keil & Delitzsch, Commentary on the Song of Songs, bij Hooglied 1:5; ISBE, lemma 'Tent'; zie ook Exodus 26:7 (tentkleden van geitenhaar)
“En dan denk ik aan die vader die met zijn heel erg zieke zoon bij de Heer Jezus kwam.”
Bewering
De predikant schrijft de woorden 'indien Gij wilt, Gij kunt mij reinigen' toe aan een vader die met zijn zieke zoon bij Jezus kwam.
Wat wel klopt
Een melaatse zei: 'Heere, indien Gij wilt, Gij kunt mij reinigen.' De vader van de maanzieke zoon zei iets anders: 'indien Gij iets kunt, help ons' (Markus 9:22).
Bron
Mattheüs 8:2; Markus 1:40; Lukas 5:12; vergelijk Markus 9:22 (SV)
“Maar zij mocht, zoals ons de Hebreeënbrief laat weten in Hebreeën 11.”
Bewering
De predikant zegt dat Hebreeën 11 vertelt dat Sara door het geloof haar man volgde en hem 'heer' noemde.
Wat wel klopt
Hebreeën 11:11 zegt dat Sara door het geloof kracht kreeg om zwanger te worden. In Hebreeën 11:8 is het Abraham die door het geloof vertrekt. Dat Sara Abraham 'heer' noemde en hem gehoorzaamde, staat in 1 Petrus 3:6.
Bron
Hebreeën 11:8 en 11:11; 1 Petrus 3:6 (Statenvertaling)
“En dat is een prachtige mooie uitspraak van Luther.”
Bewering
De predikant noemt als uitspraak van Luther tegen Katharina von Bora dat hij van haar houdt omdat hij met haar getrouwd is, en niet andersom.
Wat wel klopt
Deze gedachte is bekend van Dietrich Bonhoeffer. In zijn trouwpreek vanuit de gevangenis (mei 1943) schrijft hij: 'Nicht eure Liebe trägt die Ehe, sondern von nun an trägt die Ehe eure Liebe.' Waarschijnlijk is dit citaat aan de verkeerde persoon toegeschreven.
Bron
D. Bonhoeffer, 'Traupredigt aus der Zelle' (mei 1943), in: Widerstand und Ergebung
“En ik werd een paar uur later gebeld door de MID, de Marine Inlichtingendienst.”
Bewering
De predikant zegt dat MID de afkorting was van de Marine Inlichtingendienst.
Wat wel klopt
MID stond voor Militaire Inlichtingendienst. Die ontstond in 1987 uit een fusie van de inlichtingendiensten van de krijgsmachtdelen en heet sinds 2002 MIVD. De Marine Inlichtingendienst had tot 1987 de afkorting MARID.
Bron
Geschiedenis van de MIVD (Ministerie van Defensie); Wikipedia NL, 'Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst'
De predikant zegt dat de woorden 'Hoe zullen wij ontvlieden, indien wij op zo'n grote zaligheid geen acht hebben' in Hebreeën 12 staan.
Wat wel klopt
Deze woorden staan in Hebreeën 2 vers 3. Hebreeën 12:25 gebruikt ook het woord 'ontvlieden', maar met een andere formulering ('indien wij ons afkeren van Hem, Die van de hemelen is'). In de opname noemt de spreker 'Hebreeën 12'.
“Maar nadat hij weggegaan is, zijn daar andere mensen gekomen die een ander evangelie hebben gebracht.”
Bewering
De predikant zegt dat Paulus zelf in Kolosse het evangelie heeft verkondigd en daarna is vertrokken.
Wat wel klopt
Epafras bracht het evangelie naar Kolosse (Kol. 1:7). Paulus kende het geloof van de gemeente van horen zeggen (Kol. 1:4, 9). Hij rekent de Kolossenzen tot hen die 'mijn aangezicht in het vlees niet gezien hebben' (Kol. 2:1). Daarom nemen de meeste uitleggers aan dat Paulus er nooit persoonlijk is geweest.
Bron
Kolossenzen 1:4-9 en 2:1 (Statenvertaling); onder meer de inleiding op Kolossenzen in de Studiebijbel en de Kanttekeningen bij Kol. 2:1
“Opmerkelijk, misschien even een zijspoor, maar een jaar of drie, vier geleden is er opnieuw een Sanhedrin benoemd in Israël.”
Bewering
De predikant zegt dat er drie à vier jaar geleden opnieuw een Sanhedrin is ingesteld in Israël.
Wat wel klopt
Het zogenoemde 'nieuwe Sanhedrin' werd in oktober 2004 in Tiberias ingesteld, op initiatief van een groep rabbijnen. Het is een particulier initiatief zonder officiële erkenning door de staat Israël of het Opperrabbinaat.
Bron
Berichtgeving over de oprichting in Tiberias, oktober 2004 (o.a. Haaretz, Jerusalem Post); Encyclopaedia Judaica / Wikipedia, 'Modern attempts to revive the Sanhedrin'
De predikant zegt dat Mozes de kruisdood voorschreef als straf voor godslastering.
Wat wel klopt
Leviticus 24:16 schrijft voor dat een godslasteraar gestenigd moet worden. Deuteronomium 21:22-23 ('vervloekt is een iegelijk die aan het hout hangt') gaat over het ophangen van iemand die al ter dood is gebracht. Het is geen voorschrift van de kruisdood voor godslastering. De kruisiging was een Romeinse strafvorm.
“Want de Joodse wetten schreven voor dat er altijd 24 uur tussen moest zitten.”
Bewering
De predikant zegt dat de Joodse wet voorschreef dat er altijd 24 uur moest zitten tussen de veroordeling en de voltrekking van het vonnis.
Wat wel klopt
Volgens de Misjna mag in halszaken een vrijspraak op dezelfde dag worden uitgesproken, maar een veroordeling pas op de volgende dag. Die regel is bovendien pas rond 200 n.Chr. opgeschreven. Of hij al in de tijd van Jezus gold, staat daarmee niet vast.
De predikant zegt dat alleen Jezus zelf de titel 'Zoon des mensen' gebruikt.
Wat wel klopt
In de evangeliën gebruikt vrijwel alleen Jezus de titel. Stefanus gebruikt hem echter in Handelingen 7:56 ('ik zie ... de Zoon des mensen staande ter rechterhand Gods'). In Johannes 12:34 vraagt de schare naar 'deze Zoon des mensen'.