Ds. D. Heemskerk ging 26 keer voor in de Hersteld Hervormde
Gemeente Ouddorp (Hersteld Hervormde Kerk, HHK), het laatst op
zondag 1 november 2026. Hieronder staan alle preekbeurten in Ouddorp.
In deze preken zijn samen 29
feitelijke fouten gevonden.
Fouten in preken van Ds. D. Heemskerk
29
Elke fout is grondig nagelopen en onderbouwd met een bron: de
Statenvertaling voor bijbelteksten, gangbare naslagwerken voor andere feiten.
De predikant zegt dat de vrouw van Job afscheid van hem had genomen toen hij op de ashoop zat.
Wat wel klopt
Het boek Job zegt nergens dat zijn vrouw hem verliet. Zij spreekt hem toe ('Houdt gij nog vast aan uw oprechtheid? Zegen God en sterf', Job 2:9). Later klaagt Job dat zijn adem 'mijner huisvrouw vreemd' is (Job 19:17). Dat wijst op afkeer of vervreemding, niet op vertrek.
De predikant citeert Genesis 15:6 (en Romeinen 4) zo dat de Heere Abrams geloof hem 'tot gehoorzaamheid' rekende.
Wat wel klopt
Er staat dat het geloof Abram 'tot gerechtigheid' werd gerekend, niet 'tot gehoorzaamheid'. Eerder in de preek (1:02:01) citeert de spreker het wel goed, maar zegt hij er direct 'tot gehoorzaamheid' achteraan. Genesis 15:6 (Statenvertaling): 'En hij geloofde in den HEERE; en Hij rekende het hem tot gerechtigheid.'
De predikant zegt dat het woord 'profeet' letterlijk 'de mond Gods' betekent.
Wat wel klopt
'Profeet' komt van het Griekse prophētēs (pro + phēmi, 'spreken'): iemand die vooruit of namens een ander spreekt. Het Hebreeuwse nabi heeft een onzekere herkomst en wordt meestal uitgelegd als 'geroepene' of 'spreker'. Geen van beide woorden betekent letterlijk 'mond Gods'. De Bijbel legt wel een verband tussen profeet en mond, maar dat gaat over de functie en niet over de woordbetekenis: 'hij zal u tot een mond zijn' (Exodus 4:16) en 'Aäron, uw broeder, zal uw profeet zijn' (Exodus 7:1).
Bron
Bauer/Danker, Greek-English Lexicon of the New Testament, s.v. προφήτης; Koehler/Baumgartner, HALOT, s.v. נָבִיא; Exodus 4:16 en 7:1 (Statenvertaling)
De predikant zegt dat Jozef eerst apart van zijn broers at omdat schaapherders de Egyptenaren een gruwel waren, en dat er later staat dat hij met hen aan tafel zat en hen op volgorde van leeftijd plaatste.
Wat wel klopt
Genesis 43 beschrijft één maaltijd. Daarbij at Jozef apart van zijn broers, en tijdens diezelfde maaltijd werden de broers op volgorde van leeftijd neergezet. Er staat nergens dat Jozef daarna met hen aan tafel zat. De reden die daar genoemd wordt is ook een andere: 'want de Egyptenaars kunnen niet met de Hebreeën brood eten, dewijl het een gruwel is bij de Egyptenaars' (Genesis 43:32). Dat schaapherders een gruwel waren staat pas in Genesis 46:34. De volgorde staat in vers 33: 'En zij zaten voor zijn aangezicht, de eerstgeborene naar zijn eerstgeboorte, en de jongste naar zijn jongheid; zo verwonderden zich de mannen, de een met den ander.'
De predikant noemt als een van de keuzes die David na de volkstelling kreeg: zeven maanden vervolgd worden door zijn vijanden.
Wat wel klopt
David moest kiezen uit hongersnood, drie maanden vluchten voor zijn vijanden, of drie dagen pest. Over de duur van de hongersnood verschillen de teksten: 2 Samuël 24 spreekt van zeven jaar, 1 Kronieken 21 van drie jaar. De 'zeven' hoort dus bij de hongersnood en niet bij de vervolging.
“Calvin heeft nog de bedoeling gehad om het elke zondag te houden. Dat heeft hij maar korte tijd gedaan.”
Bewering
De predikant zegt dat Calvijn het avondmaal korte tijd elke zondag heeft gevierd.
Wat wel klopt
Calvijn stelde in 1537 een wekelijkse, en daarna een maandelijkse viering voor. De stadsraad van Genève besloot tot vier keer per jaar. In Straatsburg vierde Calvijn het avondmaal maandelijks. Hij bleef de wekelijkse viering 'het beste' noemen, maar heeft die in de praktijk niet gehad.
“Wat op de Bijbel na het meest gelezen boek ter wereld is.”
Bewering
De predikant zegt dat De Christenreis op de Bijbel na het meest gelezen boek ter wereld is.
Wat wel klopt
Naslagwerken noemen The Pilgrim's Progress een van de meest verspreide en meest vertaalde boeken uit de Engelse literatuur, vertaald in meer dan 200 talen. Dat het 'op de Bijbel na het meest gelezen boek' is, is een vaak herhaalde bewering zonder bron.
Bron
Encyclopaedia Britannica, lemma 'The Pilgrim's Progress'
“Vriend, waartoe zijt gier, dan staat er en hij verstomde.”
Bewering
De predikant legt de woorden 'Vriend, waartoe zijt gij hier?' in de mond van de koning tegenover de man zonder bruiloftskleed.
Wat wel klopt
Tegen de man zonder bruiloftskleed zegt de koning: 'Vriend, hoe zijt gij hier ingekomen, niet hebbende een bruiloftskleed? En hij verstomde.' (Matth. 22:12). 'Vriend, waartoe zijt gij hier?' zegt Jezus tegen Judas (Matth. 26:50).
“Dan kunt u terecht in de schrift van vijf, zesduizend jaar terug.”
Bewering
De predikant zegt dat de Schrift vijf- tot zesduizend jaar oud is.
Wat wel klopt
Traditioneel dateert men de oudste Bijbelboeken, de boeken van Mozes, rond 1450–1400 v.Chr., dus ongeveer 3400–3500 jaar geleden. De uitdrukking 'droefheid naar God' komt uit 2 Korinthe 7:10 en is ongeveer 1950 jaar oud. Met vijf- tot zesduizend jaar wordt hooguit bedoeld hoe ver de gebeurtenissen teruggaan waarover de Schrift vertelt, bijvoorbeeld de schepping. Het gaat dan niet om de ouderdom van de tekst zelf.
Bron
2 Korinthe 7:10; gangbare (ook conservatieve) dateringen van de Pentateuch in Bijbelse inleidingen, bijv. Statenvertaling-kanttekeningen / Bijbelse encyclopedieën
De predikant zegt dat John Bunyan vierhonderd jaar geleden leefde en schreef.
Wat wel klopt
John Bunyan leefde van 1628 tot 1688. Zijn belangrijkste werken, 'Grace Abounding' (1666) en 'The Pilgrim's Progress' (1678), verschenen ongeveer 350 jaar voor deze preek (2026). 'Ruim driehonderd jaar geleden' was juister geweest.
Bron
Oxford Dictionary of National Biography, lemma 'Bunyan, John (bap. 1628, d. 1688)'
De predikant zegt dat de arts Lukas bij de vergaderde discipelen in de opperzaal was.
Wat wel klopt
Lukas wordt nergens genoemd onder de discipelen in de opperzaal. In het Nieuwe Testament komt hij pas later voor, als reisgenoot van Paulus. Dat hij 'de geliefde medicijnmeester' was, klopt wel. Dat hij bij deze vergadering aanwezig was, steunt hooguit op latere, onzekere tradities.
Bron
Handelingen 1:13-14; Kolossenzen 4:14; Lukas 1:1-3 (Lukas geen ooggetuige van het begin)
De predikant noemt Jacobus en Johannes 'zonen van Boanerges', alsof Boanerges een persoon is.
Wat wel klopt
Jezus gaf Jacobus en Johannes de bijnaam 'Boanerges', wat 'zonen des donders' betekent. 'Zonen van Boanerges' is dus onjuist. Dezelfde vergissing komt terug op 1:16:25 ('de zonen van Boernerges').
Bron
Markus 3:17 (SV: 'Boanerges, hetwelk is, zonen des donders')
“Galileers, dat waren mensen uit het over-Jordaanse.”
Bewering
De predikant zegt dat de Galileeërs mensen uit het Overjordaanse waren.
Wat wel klopt
Galilea is het noordelijke deel van het land ten westen van de Jordaan. Het Overjordaanse (Perea, Gilead, Bashan) ligt ten oosten van de rivier. Jesaja 9:1 en Mattheüs 4:15 noemen 'over de Jordaan' en 'Galilea der heidenen' in één adem, maar dat zijn twee aparte gebieden.
Bron
Jesaja 9:1; Mattheüs 4:15; gangbare Bijbelse atlassen (bijv. Bosatlas van de Bijbel, Oxford Bible Atlas)
De predikant zegt dat de waarschuwing voor valse christussen die 'indien het mogelijk ware' ook de uitverkorenen zouden verleiden, in Markus 13:12 staat, en noemt die vindplaats twee keer (ook om 1:00:31).
Wat wel klopt
De parallel van Mattheüs 24:24 in Markus is Markus 13:22: 'Want er zullen valse christussen en valse profeten opstaan, en zullen tekenen en wonderen doen, om (indien het mogelijk ware) ook de uitverkorenen te verleiden.'
Bron
Markus 13:12 en 13:22; Mattheüs 24:24 (Statenvertaling)
De predikant brengt de reeks 'verordineerd, geroepen, gerechtvaardigd, geheiligd, verheerlijkt' als letterlijke Schrifttekst ('dat staat ook zo in de schrift geschreven').
Wat wel klopt
Romeinen 8:30 luidt: 'En die Hij tevoren verordineerd heeft, deze heeft Hij ook geroepen; en die Hij geroepen heeft, deze heeft Hij ook gerechtvaardigd; en die Hij gerechtvaardigd heeft, deze heeft Hij ook verheerlijkt.' De schakel 'geheiligd' komt in de tekst niet voor.
De predikant zegt dat de vrouw van Job bij hem wegliep.
Wat wel klopt
Volgens het boek Job bleef zijn vrouw bij hem. Ze zegt tegen hem dat hij God moet vloeken en sterven (Job 2:9–10). Later klaagt Job dat zijn adem haar vreemd is (Job 19:17), dus dat ze van hem walgt. Van weglopen is geen sprake.
“Toen de zeer godvrezende dominee Jodokus van Lodestein in Utrecht rond 1630, 1640 predikant werd.”
Bewering
De predikant zegt dat Jodocus van Lodenstein rond 1630-1640 predikant in Utrecht werd.
Wat wel klopt
Lodenstein werd in 1620 geboren. Hij was predikant in Zoetermeer (vanaf 1644) en in Sluis (vanaf 1650), en daarna in Utrecht van 1653 tot zijn dood in 1677. Rond 1630 was hij nog een kind.
Bron
Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlandse protestantisme, lemma 'Lodenstein, Jodocus van'; Biografisch Woordenboek van Nederland
“In zijn algemeenheid gesproken en gedachtig aan de Heidelbergse katechismesvraag en antwoord 115, dus waar de kenmerken gegeven worden van de avondmaalsgang.”
Bewering
De predikant zegt dat vraag en antwoord 115 van de Heidelbergse Catechismus de kenmerken geeft van wie aan het avondmaal mag gaan.
Wat wel klopt
Die kenmerken staan in vraag en antwoord 81 (zondag 30): 'Welke mensen zullen tot de tafel des Heeren komen?' Vraag 115 (zondag 44) gaat over de vraag waarom God de tien geboden zo scherp laat prediken. Die vraag past wel bij het onderwerp wetsprediking, maar geeft geen kenmerken van avondmaalgangers.
De predikant zegt dat David twintig jaar oud was toen hij tegen Goliath streed.
Wat wel klopt
De Schrift noemt David alleen 'een jongeling' (1 Sam. 17:33, 42). Zijn leeftijd staat er niet. Wel staat er dat hij dertig was toen hij koning werd (2 Sam. 5:4). Hoe oud hij bij Goliath was, is een schatting die per uitlegger verschilt.
“De apostel Paulus die spreekt haast u om uw levenswil.”
Bewering
De predikant schrijft de woorden 'haast u, behoud u om uws levens wil' toe aan de apostel Paulus.
Wat wel klopt
De woorden zijn van de engelen tegen Lot bij de verwoesting van Sodom: 'Behoud u om uws levens wil' (Gen. 19:17) en 'Haast u, vlucht derwaarts' (Gen. 19:22). In de brieven van Paulus en in Handelingen staat geen uitspraak van Paulus met deze woorden.
“En Jonathan zegt hier, David, mijn boog en mijn schild en mijn speer.”
Bewering
De predikant zegt dat Jonathan David zijn boog, schild en speer gaf, toen Saul al herhaaldelijk zijn speer naar David had geworpen en David zich in het veld verborg.
Wat wel klopt
Jonathan gaf David zijn mantel, zijn klederen, zijn zwaard, zijn boog en zijn gordel (1 Sam. 18:4). Dat gebeurde direct na de overwinning op Goliath, vóór de eerste speerworp van Saul (1 Sam. 18:10-11). Bij de ontmoeting in het veld (1 Sam. 20) gaf Jonathan David geen wapens.
“Want hij zal zijn volk zalig maken van hun zonden.”
Bewering
De predikant zegt dat de woorden 'Hij zal Zijn volk zalig maken van hun zonden' bij de geboorte aan Maria werden gepredikt (1:20:11).
Wat wel klopt
De engel zei deze woorden in een droom tegen Jozef (Matth. 1:20-21). Aan Maria werd wel de naam Jezus aangekondigd, maar zonder deze toelichting (Luk. 1:31).
“De vrees was toch weer zo toegenomen dat hij hetgeen wat hij ontvangen had in rijke, overvloedige maten, dat hij dat toch verdeelde in twee groepen”
Bewering
De predikant plaatst Jakobs verdeling van zijn bezit in twee groepen na de worsteling bij Pniël.
Wat wel klopt
Jakob verdeelde zijn volk en vee in twee heiren toen hij hoorde dat Ezau hem tegemoet kwam (Gen. 32:7-8). Daarna volgde de worsteling bij Pniël (Gen. 32:24-30). Pas de volgende dag verdeelde hij de kinderen onder Lea, Rachel en de twee dienstmaagden, met Rachel achteraan (Gen. 33:1-2).
Bron
Genesis 32:7-8, 32:24-30 en 33:1-2 (Statenvertaling)
De predikant zegt dat Abraham verschillende keren naar Egypte vluchtte.
Wat wel klopt
Abraham trok één keer naar Egypte, tijdens een hongersnood (Genesis 12:10-20). Daar gaf hij Sara uit voor zijn zuster. Hij deed dat later nog een keer, maar toen was hij in Gerar bij koning Abimelech, in het land van de Filistijnen (Genesis 20). Dat was niet in Egypte.
De predikant schrijft de woorden 'O mijn dorsing, en het koren mijns dorsvloers! Wat ik gehoord heb van den HEERE der heirscharen, den God Israëls, heb ik ulieden aangezegd' toe aan de profeet Jeremia.
Wat wel klopt
Deze woorden zijn van de profeet Jesaja, niet van Jeremia.